خوانش لکانی از «ابژۀ میل» و «امر واقع» در سه اثر از کاراواجو

پژوهش حاضر سه اثر شاخص کاراواجو، یعنی شهادت قدیس متی، جودیت و هولوفرنس و داوود و سر جالوت را از منظر روان‌کاوی لکان تحلیل می‌کند. مسئلۀ اصلی پژوهش، بررسی چگونگی خوانش بدن مردانه در این آثار، در وضعیت‌های برهنه یا نیمه‌برهنه و تبیین جایگاه آن در مقام «ابژۀ میل» در بستر صحنه‌های دینی و مقدس و در نسبت با «امر واقع» است. روش پژوهش توصیفی‌تحلیلی است و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای به انجام رسیده است. تحلیل محتوایی داده‌ها بر مبنای مفاهیم لکانیِ «ابژۀ کوچکِ a»، «امر واقع»، «ژوئیسانس» و «دیگریِ بزرگ» است که غایتی تبیینی‌تحلیلی را دنبال می‌کند.
یافته‌ها نشان می‌دهند که کاراواجو بدن مردانه را نه‌تنها در مقام سوژۀ روایت مقدس، بلکه در جایگاه ابژۀ میل شخصی و همواره پرکشمکش خود نیز تصویر می‌کند. در نقاشی شهادت قدیس متی، قاتل نیمه‌برهنه، در کانون نگاه تماشاگر قرار گرفته است؛ در تابلوی جودیت و هولوفرنس، بدن قربانیِ نیمه‌برهنه بازتاب ابژۀ میل می‌شود؛ و در اثری از کاراواجو با عنوان داوود و سر جالوت، برای نخستین بار بدن قهرمان، خود به ابژۀ میل بدل می‌گردد. بدین‌ترتیب، آثار کاراواجو محل تلاقی دو سطح متفاوت‌اند: سطح نمادین روایت کتاب مقدس و سطح ناخودآگاه میل نقاش. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که در هنر باروک، به‌ویژه در آثار کاراواجو، نمایش خشونت و برهنگی مردانه، هم‌زمان حامل معنای دینی و بازتابندۀ میل شخصی عمیق هنرمند است.