مطالعۀ تطبیقی زیبایی‌شناسی رنگ در انجمن خروس‌جنگی ایران و مکاتبِ فوویسم و اکسپرسیونیسم در اروپا

رنگ از ابزارهای بنیادیِ بیان در تاریخ هنر به شمار می‌آید و بسیاری از جریان‌های هنریْ هویت خود را از طریق شیوه‌های تازۀ کاربست آن تعریف کرده‌اند. در هنر معاصر ایران نیز «انجمن خروس‌جنگی»، در مقامِ نخستین جنبش نوگرایِ سازمان‌یافته در ۱۳۲۷ش، نقشی برجسته در بازتعریف کارکردهای زیبایی‌شناختیِ رنگ ایفا کرد. این پژوهش باهدف تحلیل جایگاه زیبایی‌شناختی رنگ در آثارِچاپی و نقاشی اعضای انجمنِ مذکور، نیز مقایسه آن با دو جریان تأثیرگذار مدرنیسم اروپایی، یعنی فوویسم و اکسپرسیونیسم ، انجام شده است.
اهمیت رنگ در این آثار تنها در سطح بازنمایی یا تزیین خلاصه نمی‌شود، بلکه به‌منزلۀ رسانه‌ای معناگر، انتقادی و هویت‌ساز عمل می‌کند و از همین رو، بررسی ابعاد زیبایی‌شناختی و نمادین آن ضروری است. مسئلۀ اصلی پژوهش این است که: رنگ در آثار هنرمندان خروس‌جنگی چه جایگاه زیبایی‌شناختی‌ای دارد و زبان رنگ در این آثار چه شباهت‌ها و تفاوت‌هایی را با جریان‌های مدرن غربی نشان می‌دهد؟ روش تحقیق توصیفی‌تحلیلی و با رویکرد کیفی است و در آن با تحلیل نمونه‌های شاخص آثار انجمن خروس‌جنگی، جایگاه رنگ در آثار هنرمندانِ این انجمن با آثار مکاتب فوویسم و اکسپرسیونیسم مقایسه شده است.
یافته‌ها نشان می‌دهد که هنرمندان خروس‌جنگی، همچون فوویست‌ها، به آزادی رنگ و فاصله‌گیری از بازنمایی طبیعی گرایش داشتند و همانند اکسپرسیونیست‌ها از رنگ برای بیان احساسات و درونیات بهره می‌گرفتند؛ بااین‌حال، این رویکرد در بستر فرهنگ بصری ایران معنایی تازه یافت و با سنت‌های هنری مانند آثار نگارگری و نقاشی قهوه‌خانه‌ای درهم‌آمیخته است. نوآوری پژوهش در برجسته‌سازی همین پیوند میان عناصر بومی و گرایش‌های جهانیِ مدرن از رهگذر کارکرد رنگ نهفته است. نتایج تحقیق می‌تواند به شناختی ژرف‌تر از جایگاه انجمن خروس‌جنگی در تاریخ هنر معاصر ایران و تبیین ظرفیت‌های بیانی رنگ در تلفیق سنت و مدرنیسم بینجامد.