مطالعۀ نمادین درخت سرو در هنر پتۀ کرمان باتکیه ‌بر شمایل‌نگاری پانوفسکی با نمونه‌پژوهیِ پتۀ مقبرۀ شاه نعمت‌الله ولی

شمایل‌نگاری یا آیکونوگرافی، روشی است برای خوانش تصویر که در آن علاوه‌بر مشخصات ظاهری تصویر بر نمادشناسی و جایگاه نمادین نقوش در تصویر تأکید می‌شود تا مفهوم و لایۀ درونی تصویر و نیت هنرمند از قرار دادن نقوش در تصویر مشخص شود. این روش بیشتر با مطالعۀ سه‌مرحله‌ای پانوفسکی شناخته می‌شود. ازطرفی، در پته‌دوزی (نوعی سوزن‌دوزی روی پشم یا پارچه و مختص به سرزمین‌های جنوبیِ ایران همچون کرمان)، به نظر می‌رسد که نقوش از جایگاه تزئینی فراتر رفته و جنبۀ نمادین دارند.
این پژوهش بر روی یکی از پته‌های معروف مقبرۀ شاه نعمت‌الله ولی کرمان و با ‌هدف تبیین جایگاه درخت سرو در هنر پته متمرکز شده است و پرسش اصلی این است: چگونه می‌توان با توجه به رویکرد شمایل‌نگاری پانوفسکی به مطالعۀ نقش درخت سرو در پتۀ مقبرۀ شاه نعمت‌الله ولی پرداخت؟ پژوهش حاضر، کیفی است و به شیوۀ توصیفی‌تحلیلی انجام شده است و گردآوری داده‌های آن با استناد به منابع معتبر کتابخانه‌ای شکل گرفته است. نتیجۀیافته‌های پژوهش حاضر حاکی از آن است که «سرو» ضمن آنکه نشان‌دهندۀ حیات و درخت زندگی قلمداد می‌شود، نمادی از آزادگی، فروتنی و جاودانگی نیز است که در پتۀ شاه نعمت‌الله ولی بر این ویژگی‌ها تأکید شده است.
هنرمند پتۀ یادشده، با بهره‌گیری از قرینه‌واری و محصور ساختن سرو میانی در بین بته‌جقه‌ها یا همان سروهای خمیده، بهشت آرمانی را نیز توصیف کرده است؛ اما مهمترین بخش خوانش آیکونوگرافی به جانشینی سرو به جای انسان اختصاص دارد. به‌طوری که ویژگی‌های نمادینی همچون راست‌قامتی و بی‌چهره بودن این نقش را فراتر از تقلید طبیعت برده است و نمادی از انسان آزاده را به خاطر می‌آورد. چیزی که با شخصیت شاه نعمت‌الله ولی، عارف مشهور، مطابقت دارد.